Όλοι οι προπονητές θα πρέπει να δίνουν μεγάλη σημασία στην ψυχολογία και στην στρατηγική με την οποία χαράζουν την πορεία της ομάδας τους.Αν πάρουμε για παράδειγμα το ρουχισμό μιας ομάδας μπορούμε να κατανοήσουμε πως .

μια καλοντυμένη ομάδα δημιουργεί κλίμα μεταξύ των παικτών ενθουσιασμού και χαράς και αυτό θα περάσει και μέσα στο παιχνίδι. Ο τρόπος με την οποίο το μυαλό αντιμετωπίζει τις καταστάσεις μπορεί να επηρεαστεί άμεσα ακόμα και από το γεγονός ότι μια ομάδα δεν έχει κατάλληλες εμφανίσεις για να αγωνιστεί. Θα πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι μια ομάδα θα πρέπει να είναι καλοντυμένη αλλά όχι σε βαθμό υπερβολής.

Πριν το παιχνίδι

Χρειάζεται πάντα ποιότητα στην προπόνηση και όχι ποσότητα. Δεν χρειάζεται μια ομάδα να φτάσει σε επίπεδα και σύνδρομα υπερπροπόνησης. Μια ομάδα που έχει μάθει λίγα πράγματα αλλά τα έχει μάθει σε ικανοποιητικό βαθμό μπορεί να ανταποκριθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από μια ομάδα που γνωρίζει πολλά πράγματα αλλά σε αρχικό στάδιο ακόμα. Οι ομάδες προετοιμάζονται πολύ καλύτερα όταν τροφοδοτούνται με λίγα πράγματα και δουλεύουν για την εξέλιξη τους παρά με την ολοένα και μεγαλύτερη τροφοδότηση. Η επιθυμία των παικτών να παίξουν πρέπει να διατηρείται σε τέτοια επίπεδα ώστε το φυσικό κέφι να είναι αισθητό στους περισσότερους νεαρούς αθλητές. Είναι επίσης μέγιστης ψυχολογικής σημασίας για τον προπονητή οι παίκτες του να ανταποκρίνονται ανά  πάσα στιγμή στα σωματικά και ψυχολογικά εμπόδια που θα τους παρουσιαστούν. Η ηρεμία του προπονητή  είναι η μητέρα της εμπιστοσύνης για τους παίκτες. Οι λάθος συμπεριφορές από πλευράς προπονητή αποδυναμώνουν την κρίση του και οδηγούν τους παίκτες σε έλλειψη εμπιστοσύνης προς το πρόσωπο του.

Το μπάσκετ είναι παιχνίδι συναισθημάτων. Ωστόσο οι παίκτες δουλεύουν πιο σκληρά κάτω από καταστάσεις πίεσης .Ένας καλός και προσεκτικός προπονητής θα αναγνωρίσει το σωστό συναισθηματικό πρόσωπο και του παίκτη του και της ομάδας.

Η ισορροπία που θα κρατήσει ο προπονητής πάνω σε αυτά τα θέμα θα αναπτύξουν την αυτοπεποίθηση των παικτών. Αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, στο σωστό βαθμό είναι εκείνο που επηρεάζει την ψυχική κατάσταση του αθλητή και σε αρκετές περιπτώσεις τον οδηγεί αναγκαία στην χαλάρωση. Οι παίκτες που θα μπορέσουν να αντιληφθούν το βαθμό εμπιστοσύνης είναι σίγουρο ότι δεν θα αποκτήσουν υπερβολική αυτοπεποίθηση απέναντι στον εαυτό τους αλλά και συνάμα δεν θα έχουν έλλειψη εμπιστοσύνης.

Η υπερβολική αυτοπεποίθηση φέρνει τον παίκτη αντιμέτωπο με πολλές ανατροπές. Μπορεί να του στερήσει τη ψυχική και σωματική επιθετικότητα και να τον κάνει να αγωνίζεται με λιγότερες δυνάμεις από αυτές που πραγματικά έχει. Αυτή η κατάσταση διορθώνεται μόνο όταν έρθουν οι ήττες. Ένας προπονητής μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση προκαλώντας το φόβο της ήττας. Δηλαδή μπορεί για παράδειγμα να χρησιμοποιήσει ένα πίνακα ανακοινώσεων στον οποίο θα έχει διάφορα αποκόμματα τα οποία γράφουν για την αντίπαλη ομάδα η εναλλακτικά να χρησιμοποιήσει τα στατιστικά στοιχεία από τα καλύτερα παιχνίδια του αντιπάλου. Μπορεί επίσης να τονίσει τα δυνατά σημεία του ταυτόχρονα με τις αδυναμίες της ομάδας του. Ένας άλλος τρόπος επίσης είναι να αφήσει τον συγκεκριμένο παίκτη στον πάγκο και στη θέση να χρησιμοποιήσει κάποιον άλλο παίκτη.

Αν η ομάδα σε κάποιο παιχνίδι έχει τον τίτλο του αουτσάιντερ τότε το πρόβλημα του προπονητή θα είναι η οικοδόμηση της εμπιστοσύνης ,της ελπίδας ,του ενθουσιασμού αλλά και της επιθυμίας. Μερικοί προπονητές είναι πάρα πολύ καλοί τόσο στην ανάλυση των ομάδων όσο και στην πειθώ. Μπορούν εύκολα να παρουσιάσουν τις αδυναμίες του αντιπάλου σε συνάρτηση με τις δυνατότητες που έχουν οι ομάδες τους κατά τέτοιο τρόπο ώστε στο τέλος να παρουσιάζουν τις πιθανότητες νίκης μοιρασμένες η τουλάχιστον κατά τρόπο τέτοιο που η νίκη να μην φαντάζει σαν όνειρο απατηλό. Μπορούν να δουν πράγματα που ο απλός κόσμος δεν τα διακρίνει. Αυτό ανεβάζει το ψυχικό και σωματικό αποθεματικό των παικτών ένα επίπεδο ψηλότερα και επιτυγχάνεται πάντα με την ενθάρρυνση αλλά και με τα καλά ηγετικά στοιχεία.

Στο ημίχρονο

Οι περισσότεροι προπονητές έχουν μια σταθερή προπονητική διαδικασία την οποία ακολουθούν κατά την διάρκειας της ανάπαυλας ενός παιχνιδιού. Αυτή θα πρέπει να συσταθεί από το πρώτο παιχνίδι της χρονιάς για λόγους αποτελεσματικότητας και οργάνωσης. Κανείς άλλος εκτός από την ομάδα αλλά και τα μέλη του αθλητικού τμήματος δεν επιτρέπεται να είναι στα αποδυτήρια. Οι παίκτες θα πρέπει να χαλαρώνουν. Είναι πολύ σημαντικό να έχουν 5-6 λεπτά ώστε να χαλαρώνουν πλήρως. Οι βοηθοί προπονητών καθώς και τα  μέλη του team έχουν τις απαραίτητες γνώσεις και τεχνικές ώστε να επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα στα θέματα χαλάρωσης.

Το χρονικό σημείο της ανάπαυλας είναι περίοδος ανάπαυσης και όχι συνεδριάσεων. Σε αυτή την περίοδο το τεχνικό επιτελείο μπορεί να διαμορφώνει τη στρατηγική που θα ακολουθήσει στο δεύτερο ημίχρονο. Στη συνέχεια και μετά την πάροδο του πενταλέπτου χαλάρωσης ο προπονητής μπορεί να τονίσει τι πήγε καλά και τι λάθος κατά τη διάρκεια του πρώτου μέρους. Στη συνέχεια ο προπονητής θα εξηγήσει το πλάνο για το δεύτερο ημίχρονο εστιάζοντας σε όχι παραπάνω από δυο βασικά σημεία. Ο υπερβολικός φόρτος πραγμάτων για τον παίκτη είναι κακός σύμβουλος και ως επί το πλείστον ξεχνιούνται με την είσοδο στον αγωνιστικό χώρο. Εκείνο που έχει σημασία είναι ο προπονητής να δώσει κίνητρο, ενθάρρυνση και να τονίσει ότι έχει εμπιστοσύνη στην ομάδα πριν μπει στον αγωνιστικό χώρο για το δεύτερο μέρος.

Το μπάσκετ είναι διασκέδαση και κανείς δεν πρέπει να το ξεχνά αυτό. Μερικές φορές οι προπονητές παρασύρονται από το συμφέρον της ομάδας η ακόμα και το προσωπικό  και αφήνουν τη διασκέδαση σε δεύτερη μοίρα. Η διακαής επιθυμία να κερδίζεις παιχνίδια και να κυνηγάς στόχους  με γνώμονα το συμφέρον, προκαλεί πολύ συχνά υπερένταση και οδηγεί την ομάδα σε μειωμένη απόδοση. Αν η ομάδα αποτελείται από παίκτες που στην καρδιά τους πάνω από όλα είναι το συμφέρον της ομάδας τότε θα κάνουν πολύ καλύτερη δουλειά από τον προπονητή.

Μετά το παιχνίδι

Αν η ομάδα έπαιξε σύμφωνα με τις οδηγίες που τις δόθηκαν και τις δυνατότητες της αλλά έχασε το παιχνίδι, ο προπονητής οφείλει να το ομολογήσει με απόλυτη ειλικρίνεια. Αν η απόδοση της ομάδας ήταν κακή αλλά παρόλα αυτά η ομάδα κέρδισε ο προπονητής θα πρέπει να τονίσει πως η ομάδα ήταν τυχερή και πως δεν θα πρέπει ν αισθάνεται κανείς καλά με αυτή τη νίκη.Η αποφυγή της κριτικής απέναντι σε κάποιον παίκτη μετά από μια ήττα είναι μια πολύ καλή επιλογή. Ο προπονητής θα πρέπει να δώσει χρόνο στον παίκτη να ηρεμήσει και να σκεφτεί. Στην επόμενη προπόνηση μπορεί να επανέλθει στο θέμα με όλες τις λεπτομέρειες.

Είναι αποφασιστικής σημασίας για ένα προπονητή και μια ομάδα η κατανόηση της έννοιας της ανησυχίας για καταστάσεις εντός και εκτός παρκέ.Το τεχνικό team όσο και οι παίκτες θα πρέπει να ανησυχούν και να είναι γενικά σε εγρήγορση . γύρω από πράγματα που μπορούν να ελέγξουν και όχι σε καταστάσεις που δεν είναι στο χέρι τους να αλλάξουν.Οι διαιτητές,ο κόσμος του αντιπάλου,η ασθένεια,ο τραυματισμός,το μέγεθος και η ταχύτητα του αντιπάλου είναι πράγματα και έννοιες που δεν είναι στο χέρι κανενός για να αλλάξουν και για τις οποίες μια ομάδα πρέπει να βρεί τρόπους για να τις αντιμετωπίσει.Αυτό τον τρόπο σκέψης και αντιμετώπισης πρέπει να έχουν όλοι οι προπονητές και να δουλεύουν σε καθημερινή βάση για την βελτίωση τους.
Το ερώτημα που γεννιέται και που συχνά συναντάω στις ερασιτεχνικές κατηγορίες είναι αν ο προπονητής δουλεύει με βάση το πλάνο που έχει στο μυαλό του ανεξάρτητα το ποιοι παίκτες απαρτίζουν την ομάδα του η αν ο προπονητής δουλεύει βάση της προσωπικότητας μερικών παικτών που παρεμβαίνουν στο έργο του..
Υπάρχει μια λεπτή γραμμή σχετικά με τους παίκτες που ένας προπονητής μπορεί να απομακρύνει από μια ομάδα.Παίκτες που μπορεί να φωνάζουν συνεχώς,να είναι εγωκεντρικοί η κυκλοθυμικοί,να κάνουν κακό στην ίδια την ομάδα και γενικά παίκτες που παρεκκλίνουν από την προπονητική φιλοσοφία.
Μερικοί προπονητές έχουν αυτή τη φιλοσοφία.
Εγώ λέω ότι μπορεί να μην είμαι υποχρεωμένος να ακούσω την μουσική η να δω στην τηλεόραση προγράμματα που βλέπει η σημερινή γενιά αλλά είμαι υποχρεωμένος να διδάξω τους αθλητές που φοράνε παντελόνια σκισμένα και έχουν την νοοτροπία του μάγκα.Αυτή είναι μια <<συμβατική>>υποχρέωση.Το στυλ και η εξωτερική εμφάνιση ενός παίκτη δεν είναι απαραίτητα και η ουσία του.Ο προπονητής στην πορεία του χρόνου θα καταλάβει αυτό που κρύβεται πίσω από την εμφάνιση αυτή και τη νοοτροπία.
Πρέπει να είσαι πολύ έμπειρος για να καταλάβεις από την αρχή τι είδους αθλητή και άνθρωπο έχεις απέναντι σου.
Υπάρχουν προπονητές που συχνά λένε ΄΄όταν έπαιζα εγώ’’ η ‘’πριν 10 χρόνια οι αθλητές’’ κλπ.
Δυστυχώς η ευτυχώς δεν είμαστε ούτε 10 ούτε 20 χρόνια πριν.Είμαστε για όλους στο παρόν και οι αθλητές αυτοί θέλουν ένα προπονητή να τους προπονήσει τώρα.
Ο καλός προπονητής αντιμετωπίζει την πρόκληση ανεξάρτητα από την ηλικία και τις ανάγκες του κάθε παίκτη.
Φυσικά οι σημερινοί παίκτες είναι κάπως διαφορετικοί από τις προηγούμενες γενιές αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό.Σε γενικές γραμμές όμως τα σημερινά παιδιά έχουν μεγαλύτερο κίνητρο,είναι πιο ανταγωνιστικοί και έχουν μεγαλύτερη αντίληψη των πραγμάτων.
Αντί να ανησυχεί ένας προπονητής για αυτά τα πράγματα που δεν μπορεί έτσι κι αλλιώς να αλλάξει θα πρέπει να κοιτάξει να επωφεληθεί.Οι δραστήριοι παίκτες επιθυμούν την βελτίωση και είναι πρόθυμοι να βρούν χρόνο και να προσπαθήσουν ώστε να γίνουν ανταγωνιστικοί.
Οι μεγάλες ομάδες καθώς και οι μεγάλοι παίκτες ανεξαρτήτως γενιάς έχουν κερδίσει με τον ίδιο τρόπο.Έπαιζαν μαζί,έπαιζαν σκληρά και γνώριζαν άριστα τις βασικές αρχές του μπάσκετ.Αυτό γινόταν πριν 50 χρόνια και θα συνεχίσει να γίνεται για ακόμα τόσα.
Ο προπονητής μπορεί να μην έχει τον έλεγχο του παίκτη που προπονεί πλήρως αλλά σίγουρα έχει τον έλεγχο της διδασκαλίας του.Ο τρόπος που διδάσκει ένας προπονητής καθορίζει την επιτυχία η την αποτυχία του.

 

Νέε αθλητή..τρια 
 
Αγάπα και πίστεψε αυτό που κάνεις
Αν θέλεις να είσαι καλός, πρώτα να πιστέψεις ότι είσαι κακός
Μην φοβάσαι ,δοκίμασε στα δύσκολα
Διατήρησε την ισορροπία σου, την αυτοκυριαρχία σου και τη σιγουριά σου.
Δούλεψε σκληρά ταπεινά και αθόρυβα
Να είσαι αυτός που είσαι. Αυτό είναι το πρώτο βήμα για να γίνεις καλύτερος από ό,τι είσαι
Να μιλάς λίγο και να ακούς πολύ
Να προσπαθείς το αδύνατο για να γίνεις καλύτερος
Κέρδισε την εμπιστοσύνη του προπονητή και των συμπαικτών σου
Μάθε ότι οι αποτυχίες σε κάνουν ισχυρότερο και οι νίκες σοφότερο
Να σέβεσαι και να μαθαίνεις από τον καλύτερο και να βοηθάς τον νεώτερο σού
Μήν παρατηρείς τον εαυτό σου, γιατί σταματάς να εξελίσσεσαι
Να έχεις υπομονή και επιμονή
Να είσαι μετριόφρων στην επιτυχία
Μάθε να κυριαρχείς στον εαυτό σου
Μην αφηνεις τον χρόνο να σε προσπερνάει
Ποτέ μην αναβάλλεις για αύριο αυτό που μπορείς να κάνεις μεθαύριο
Πάρε ότι είναι χρήσιμο, πέταξε ότι είναι άχρηστο και πρόσθεσε ότι είναι προσωπικά δικό σου.


Και να θυμάσαι.. Μην τα παρατάς.. Όσο μπορείς να αναπνέεις πολέμα.

Ο αθλητισμός προσφέρει για τους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να αναπτύξουν δεξιότητες και έννοιες, οι οποίες θα συμβάλλουν στη δόμηση μιας «λειτουργικής» προσωπικότητας. Δεξιότητες όπως η υπευθυνότητα, η συνέπεια,.
η αυτονομία θα βοηθήσουν να προσαρμοστεί στις όποιες υποχρεώσεις της «ενήλικης» καθημερινότητας. Ταυτόχρονα, κύριο όφελος του αθλητισμού, είναι το ότι παρέχει στον συμμετέχοντα τη δυνατότητα να αποκτήσει δεξιότητες με τη βοήθεια των οποίων θα ανταπεξέλθει σε «δύσκολες» συνθήκες της εξέλιξής του.

Οι έρευνες δείχνουν ότι για να βρεθεί ένας αθλητής σε υψηλό επίπεδο χρειάζεται να μπορεί να διατηρεί το κίνητρό του σε υψηλά επίπεδα στις δυσκολίες και τις όποιες αποτυχίες, όχι μόνο στις επιτυχίες.

Να χάνεις και να είσαι σε θέση να επανέλθεις, να απογοητεύεσαι και να δουλεύεις, να παλεύεις με τον εαυτό σου.

Όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά, αναδεικνύεται το πόσο μεγάλη επιθυμία έχει ο αθλητής για να πετύχει το στόχο του. Αν η καριέρα δομείται σε πρόωρη επιτυχία, δεν εξασφαλίζεται παράλληλα και η αντίστοιχη συνέχεια. Το αντίθετο μάλλον! Εκείνοι που πέτυχαν σε μικρή ηλικία και δεν βίωσαν την έννοια της αποτυχίας, δεν μπόρεσαν να ανταπεξέλθουν στο μέλλον στις όποιες δυσκολίες προέκυψαν. Τους έλειψαν τα «αντισώματα» απέναντι στα συναισθήματα που δημιουργούν οι αποτυχίες, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν πρόωρα σε εγκατάλειψη.

Αν υπάρχει η άποψη ότι ο αθλητισμός είναι μέρος της ζωής του ανθρώπου, είναι απαραίτητο να εκπαιδευθεί στο «πώς να ξεπερνά τις δυσκολίες». Πώς μπορεί να συνεχίσει να δουλεύει μετά από ένα αποτυχημένο αποτέλεσμα, πώς είναι να πηγαίνει στην προπόνηση την επόμενη ημέρα μιας μεγάλης ήττας και να δουλεύει για να βελτιωθεί, πως θα διαχειριστεί τον εαυτό του και τα συναισθήματά του όταν διανύει μια δύσκολη περίοδο σε θέματα απόδοσης. Πώς μπορεί να «πείσει» τον εαυτό του να συνεχίσει όταν «τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά».

Έτσι θα είναι και η υπόλοιπη ζωή του: Επιτυχίες που δίνουν ενέργεια για τη συνέχεια και αποτυχίες για να «ενδυναμώσει» το θέλω του! Και όσο περισσότερο «αντιστέκεται» στις όποιες αποτυχίες, τόσο περισσότερη αυτοπεποίθηση αποκτά. Αισθάνεται ικανοποίηση από το «να μην το βάζει κάτω!».

Αυτό προσφέρει και ο αθλητισμός σαν τεράστιο εφόδιο, να συνεχίσεις να δουλεύεις χωρίς να έχεις την ενεργοποίηση που σου δίνει η επιτυχία, να δουλεύεις με το «πείσμα» που σου δίνει ο εαυτός σου. Από σεβασμό προς εκείνον και την προσπάθεια που έχει κάνει μέχρι τώρα!
Κίνητρο στην αποτυχία; Αν μπορείς να το βρεις, θα εξελιχθείς!